Pivot yönetimi: Hareketin ağırlık merkezini kontrol etmek

Geometrik merkez, görsel denge için kullanışlıdır; dönüş ekseni olarak seçmek ise çoğu mekanik parçada yanlıştır. Pivot, «cismin ağırlık merkezi nerede?» sorusunun cevabı değil; «kısıt (menteşe, mil, eklem) nerede ve etrafında ne dönüyor?» sorusunun cevabıdır.

• Belirti: Kanat, kol veya kapı gibi uzun formlar, beklediğiniz menteşe/eklem yerine gövdenin ortasından dönüyorsa pivot genelde merkeze sabitlenmiştir.
• Algı: Matematiksel olarak geçerli bir dönüş bile, kısıtla örtüşmediğinde inandırıcılığı düşürür; izleyici hatayı adlandırmasa da hareketi «havada» hisseder.

Pivot Playground aşağıda tek bir kapı levhası ile iki durumu üst üste gösterir: aynı animasyon açısı, farklı dönüş referansı. İsterseniz orbit ile sahneyi çevirin; pivot işaretini açıp kapatarak eksenin nerede olduğunu netleştirin.

Aşağıdaki bölümde aynı fikri kodla (grup sarmalayıcı / geometri translate) genelleştiririz; senaryolar başlığında kapı dışındaki örnekler (mil, eklem zinciri) özetlenir.

Kaynak dosyada pivotu düzeltmek en temizidir (Blender, Maya, 3ds Max vb.). Stok glTF / FBX modellerinde ise kök sıklıkla dünya öncülüğünde (0, 0, 0)’a yapışık veya geometriyle hizasız kalır. Pivot Playground’daki Correct düzeni, aşağıdaki grup yönteminin birebir görselidir. İki teknik yol aynı soruya farklı cevap verir: biri sahne hiyerarşisinde yeni kök ekler, diğeri vertex verisini oynatır.

A. Grup (wrapper) stratejisi

THREE.Group ile sarmalamak, geometriyi veya dosyayı değiştirmeden pivotu taşır: dönüş artık grubun yerel kökünde uygulanır.

1. Boş bir THREE.Group oluşturup dünya veya ebeveyn uzayında, dönmesi gereken eksen üzerinde konumlandırın.
2. Modeli (mesh veya alt sahne grafiği) grubun çocuğu yapın.
3. Çocuğun position (ve gerekirse rotation) değerleriyle gövdeyi öyle kaydırın ki gerçek dönüş hattı grubun (0,0,0)’ına denk gelsin.

Sonuç: Animasyonu gruba verirsiniz; alt model stok halinde kalabilir. Undo ve takım çalışması açısından genelde tercih edilen yoldur.

B. Geometriyi öteleme (BufferGeometry.translate)

mesh.geometry.translate(x, y, z), düğümün position’ını değiştirmeden köşeleri (vertices) kaydırır; yerel kök ile örgü arasındaki ilişki kalıcı olarak değişir. Aynı BufferGeometry örneğini paylaşan birden fazla mesh varsa hepsi etkilenir; bounding hesaplarını gerekiyorsa yenileyin.

Aşağıdaki blok, yerel ötelemeden sonra sınırları güncellemeyi hatırlatır; sözdizimi renkleri sitenin Prism teması ile (prism-holodepth.css) uygulanır.

// Örnek: geometriyi yerelde x ekseninde kaydırma
mesh.geometry.translate(offsetX, 0, 0);
mesh.geometry.computeBoundingSphere(); // gerektiğinde sınırları güncelleyin

Burada her satır farklı bir kısıt türüne karşılık gelir: menteşe (doğrusal eks), eklem zinciri (hiyerarşi), dönme simetrisi (dairesel gövde). Aynı «pivotu doğru yere koy» ilkesi, uygulama alanına göre farklı geometrik hedef demektir.

Kapılar ve pencereler

Dönüş ekseni, kanadın menteşe doğrusu ile çakışmalıdır; pivotu yan veya üst/alt köşeye taşımak için pratikte çoğunlukla grup stratejisinde anlatılan Group yolu kullanılır. Pencerelerde menteşe yönü farklı olsa da kural aynıdır: yerel Y veya X hangisi «açılım ekseni»yse, kök o eksen üzerinde sabit kalmalıdır.

Mekanik parçalar (dişliler ve robot kolları)

Burada mesele tek bir parçanın merkezi değil, zincirdeki her eklem için ayrı köktür: omuz, dirsek, bilek düğümlerinin her birinin pivotu ilgili mafsalın dönüş merkezine oturmalıdır. Üst eklem döndüğünde alttakilerin taşınması parenting ile gelir; yanlış pivot ise «kol gövdeden kopmuş» gibi bağımsız dönüşler üretir.

Dönen objeler (pervaneler ve tekerlekler)

Silindirik gövdelerde hedef geometrik simetridir: dönüş ekseni, dairenin geometrik merkezinden ve mümkünse kütle dağılımının dengelediği noktadan geçmelidir. Küçük bir eksen kayması, yüksek hızda gözle görülür yalpalama (wobble) üretir; burada menteşe değil, mil hizalaması ön plandadır.

Üst bölümlerde pivotu dönüş ekseni olarak düşündük. Aynı yerel kök, scale uygulandığında da büyümenin hangi yöne «yaslandığını» belirler; bu animasyon tasarımıdır; üstteki «yanlış pivot» teşhisiyle aynı şey değildir; burada bilinçli görsel tercih söz konusudur.

• Kök gövdeyle çakışıkken ölçek genelde daha simetrik görünür.
• Kök zemine yakınsa büyüme yukarı doğru «kalkan» hissi verir (ağaç, bina, bar dolumu).
• Kök bir kenara yakınsa ölçek, o kenardan uzaklaşan yöne doğru genişler (panel açılımı, kapı pervazına yaslanan büyüme vb.).

UI öğelerinde kök sıklıkla sol üst veya merkez seçilir; burada amaç fizik değil hizadır — tablodaki UI satırıyla uyumludur.

Tablo yalnızca karar özeti içindir; kapı ile dairesel dönen gövde ayrımı senaryolar bölümünde, grup ile translate ayrımı runtime düzeltme bölümünde, ölçek hissi pivot ve scale bölümünde ayrıntılandı.