WebXR Fundamentals · Platform & kalite
Giriş & VR / AR: Gerçeklik Sözleşmesi
Tarayıcıda XR, «güzel 3D sahne + başlık» değildir. Bu sayfa VR ile AR'nin kullanıcıya ve fiziksel dünyaya karşı farklı sözleşmeler kurduğunu anlatır: varlık (presence) mı, kayıt (registration) mı, yoksa ikisinin karışık pasaportu mu? Holodepth WebXR Fundamentals izleğinin ilk yaprağıdır.
Holodepth bu yaprağı navigator.xr tutorial'ı, Three.js
WebXRManager turu veya Babylon XR helper listesi olarak
yazmaz. Bakış açısı: ürün ticket'ında «VR yapalım» ile «AR yapalım»
aynı iş değildir; farklı güven, farklı başarısızlık, farklı teslim
kriteri taşır. Motor API'leri
Three.js · WebXR
ve Babylon XR yapraklarında kalır; burada hangi gerçeklik
sözleşmesini seçtiğiniz vardır.
Sayfayı bitirdiğinizde şu cümleyi kurabilmelisiniz: «VR presence, AR registration ister. XR şemsiye ticket dilidir. Cihaz sınıfı yetenek zarfıdır. Metre sosyal sözleşmedir. Konfor ve güven ürün gereksinimidir. Düz canvas yeterse XR zorlanmaz. Oturum/poz sonraki yapraktır; stereo bütçe ayrıdır; mekânsal UX ayrıdır. Sahne demo bu izlekte sonra gelir.»
Bu sayfanın sınırı · komşu konularla ayrım
Bu sayfa WebXR Fundamentals içinde VR / AR gerçeklik sözleşmesini anlatır:
- Tarayıcı üçüncü mekân olarak
- Presence vs registration
- XR ticket dili · cihaz yetenek zarfı
- Metre / konfor / «ne zaman XR değil»
- Üç ürün profili
Bilinçli olarak dışarıda bırakılan konular:
XRSession/ poz / referans uzayları → Oturum, poz & XR uzayı- Mekânsal UI, tutma/işaret, ölçek deneyimi → Mekânsal etkileşim & UI
- Stereo render, FPS, motion-to-photon → Stereo & gecikme bütçesi
- Three.js WebXRManager / render döngüsü köprüsü → Three.js · WebXR
- Babylon XR helper / teleport / controller → Babylon · XR
Kısa ayrım: Bu sayfa «hangi gerçeklik, hangi sözleşme?» · Oturum/poz «zaman ve uzay nasıl akar?» · Mekânsal «insan nasıl tutunur?» · Stereo «çift göz ve gecikme vergisi» · Three/Babylon «motor nasıl bağlanır?».
Tarayıcı: üçüncü mekân
Masaüstü / mobil native XR uygulamaları kendi mağaza ve OS izin dünyasında yaşar. WebXR ise bağlantı ile gelen mekândır: URL, HTTPS, kullanıcı jesti, tarayıcı yetenek sorgusu. Holodepth bunu «üçüncü mekân» diye adlandırır: ne yalnızca ekran düzlemi, ne de tamamen kapalı native runtime.
Bu mekânın avantajı dağıtımdır (link paylaşımı, güncelleme sürtünmesi düşük). Bedeli ise yetenek mozaikidir: her tarayıcı-cihaz çifti aynı oturum tipini vaat etmez. «Web'de VR» cümlesi ticket'ta cihaz sınıfı ve mod (immersive-vr / immersive-ar / inline) yazılmadan boştur.
Link açılır; sözleşme oturum başlayınca mühürlenir.
İki sözleşme: presence ve registration
Holodepth VR ile AR'yi özellik listesiyle değil sözleşmeyle ayırır:
- VR · presence: Kullanıcıyı sentetik dünyaya taşırsınız. Başarı: «buradayım» hissi, tutarlı ölçek, düşük çelişki. Başarısızlık: mide, kopukluk, dünya kayması.
- AR · registration: Sentetik içeriği fiziksel dünyaya kaydedersiniz. Başarı: stabil hizalama, ışık / ölçek inandırıcılığı, güvenli hareket. Başarısızlık: kayan model, yanlış derinlik, gerçek engeli yok sayma.
Aynı mesh her iki sözleşmede de çizilebilir; ticket kriteri farklıdır. VR'de «zemin düzgün mü?» sorusu sanal zemindir. AR'de aynı soru gerçek zemin tespitidir. Karıştırmak «güzel görünüyor ama kullanılamıyor» demolarını üretir.
XR şemsiye: pazarlama değil, ticket dili
«XR» (Extended Reality) VR + AR ve aradaki geçişleri kapsayan şemsiyedir. Holodepth'te XR, slayt süsü değil: henüz mod seçilmemiş veya çoklu mod ürünlerin ortak adıdır. Ticket'ta yalnız «XR» yazmak yetersizdir; en az birincil sözleşme (presence / registration) ve hedef oturum tipi eklenir.
Passthrough VR (video veya optik gerçek dünya katmanı) bu şemsiyenin gri bölgesidir: donanım VR başlığıdır, sözleşme çoğu zaman AR'ye yaklaşır. Holodepth: cihaz sınıfı ile sözleşme ayrı alanlardır; «başlık var = VR» ezberi kırılır.
Yetenek zarfı: cihaz sınıfı
Ürün tasarımı «herkesin XR'i» sanmamalıdır. Holodepth üç kaba zarf kullanır (marka listesi değil, yetenek dili):
- 6DoF başlık: yüksek presence potansiyeli; stereo ve gecikme vergisi yüksek (sonraki stereo yaprağı).
- Telefon / tablet AR: registration ağırlıklı; tek ekran, tutuş yorgunluğu, ışık değişkenliği.
- Inline / masaüstü önizleme: geliştirme ve erişim köprüsü; presence vaadi taşımaz, yine de oturum API'sine yakın test için değerlidir.
Progressive enhancement burada literaldir: destek yoksa düz 3D veya 2D yedek; destek varsa sözleşmeli deneyim. «Destek yoksa kırık buton» web mekânının antitezidir.
Metre: sosyal sözleşme
WebXR dünyasında birim genelde metredir; bu DCC'deki «unit scale tartışması»nın kuzenidir ama muhatap farklıdır: insan vücudu ve oda. Yanlış ölçek VR'de devasa veya cüce varlık üretir; AR'de mobilyayı masanın içine gömer.
Holodepth: asset üretim hattı (Blender cetvel, CAD mm→m) ile XR runtime cetveli aynı ticket cümlesinde buluşmalıdır. Derin birim hijyeni Birim / eksen / scale yaprağındadır; burada yalnızca «XR'de metre sosyaldir» uyarısı vardır.
Yanlış metre, yanlış shader'dan daha hızlı güven kırar.
Konfor ve güven: özellik değil, kapı
XR ürünlerinde konfor «sonra optimize ederiz» kalemi değildir; kapı kriteridir. VR'de ani kamera, yapay ivme, ufuk kayması presence'i bozar. AR'de kullanıcıyı duvara doğru yönlendiren UI veya karanlıkta kaybolan kayıt güveni bozar.
Holodepth giriş yaprağında kural: ticket'a en az bir konfor/güven maddesi yazılır (oturum süresi, oturma/ayakta, hareket tipi, gerçek engel politikası). Sayısal stereo ve latency bütçesi stereo yaprağına aittir; burada ürün kapısı vardır.
Ne zaman XR değil?
Holodepth bilerek «XR her yere» demez. Düz canvas / orbit vitrin yeterli olduğunda XR eklemek maliyet ve risk üretir:
- Bilgi yoğun dashboard, tablo, uzun form
- Tek bakış açılı ürün görseli (basit 3D yeter)
- Erişilebilirlik öncelikli, kısa oturumlu bilgilendirme
Tersine XR'nin meşru olduğu yerler: ölçekli mekân turu, eller-serbest eğitim, fiziksel yerleşim doğrulama (AR), presence gerektiren simülasyon (VR). Karar ağacı format seçimindeki gibi yazılıdır: önce iş, sonra mekân.
Üç gerçeklik profili
Ticket diline yapışan üç giriş profili:
-
01 · XR
VR presence
- Sözleşme
- Sentetik dünya · varlık
- Başarı
- Ölçek + konfor + tutarlı ufuk
- Risk
- Hareket hastalığı · kopukluk
-
02 · XR
AR registration
- Sözleşme
- Fiziksel dünya · kayıt
- Başarı
- Stabil hizalama · güvenli hareket
- Risk
- Kayan model · ışık/ölçek yalanı
-
03 · XR
Köprü / inline
- Sözleşme
- Önizleme · erişim
- Başarı
- Aynı içerik yolu · düşük vaat
- Risk
- Presence sanmak · yanlış QA
Holodepth perspektifleri
Önce sözleşme, sonra API
Session kodu yazmadan presence mi registration mı netleşir. Aksi halde doğru API, yanlış ürün üretir.
Cihaz ≠ sözleşme
Başlık VR demek değildir; passthrough registration'a kayabilir. Ticket ikisini ayırır.
Web mekânı dağıtımdır
Link gücü, yetenek mozaiği ile birlikte gelir. Progressive enhancement zorunludur.
Teşhis maddeleri
- Presence, registration veya köprü profili seçili mi?
- Birincil cihaz zarfı yazılı mı?
- Oturum tipi (immersive-vr / ar / inline) ticket'ta mı?
- Metre / ölçek cümlesi üretim hattıyla hizalı mı?
- En az bir konfor/güven kapı maddesi var mı?
- XR gerçekten gerekli mi, yoksa orbit yeter mi?
- Destek yok yedeği tanımlı mı?
- Motor köprüsü (Three/Babylon) ayrı sayfaya mı bırakıldı?
Holodepth içgörüsü
«VR/AR bozuldu» cümlesi çoğu zaman shader değil, yanlış gerçeklik sözleşmesidir. Holodepth: önce hangi dünyaya borçlusunuz onu yazın; API sonra gelir.
Sonraki kapı: oturum, poz ve uzay
Sözleşme seçildikten sonra zaman ve uzay akar: oturum nasıl açılır, poz nasıl okunur, referans uzayları ne anlama gelir. Sonraki sayfa Oturum, poz & XR uzayı bu akışı anlatır. Bu izlekteki sahne / model demoları dört yaprak metni tamamlandıktan sonra ayrıca ele alınacaktır.